ชื่อเล่นคนไทย ทำไมชาวต่างชาติถึงงง?

Credit: Canva.com

หากคุณเคยแนะนำตัวกับชาวต่างชาติว่า “สวัสดีครับ ผมชื่อแบงก์” หรือ “ฉันชื่อแอปเปิ้ล” คุณอาจเคยเห็นสีหน้าที่เต็มไปด้วยความสงสัยของอีกฝ่าย เพราะสำหรับคนไทยแล้ว ชื่อเล่นเป็นเรื่องปกติ แต่สำหรับชาวต่างชาติหลายคน ระบบการตั้งชื่อของคนไทยกลับเป็นเรื่องที่แปลก และน่าสนใจอย่างมาก หลายคนสงสัยว่า ทำไมคนไทยถึงมีทั้งชื่อจริง และชื่อเล่น? ทำไมชื่อเล่นถึงเป็นคำธรรมดาอย่าง “น้ำ”, “ฟิล์ม”, “ไอซ์”, “แบงก์”, “เบียร์”, “บอล” หรือแม้แต่ชื่อผลไม้ และสัตว์? และเหตุใดบางคนจึงถูกเรียกด้วยชื่อเล่นแทบตลอดจนเพื่อนร่วมงานไม่รู้ชื่อจริงด้วยซ้ำ บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจวัฒนธรรมการตั้งชื่อเล่นของคนไทย และเหตุผลที่ทำให้ชาวต่างชาติรู้สึกทั้งแปลกใจ และประทับใจในเวลาเดียวกัน

ชื่อเล่นคืออะไร?

ชื่อเล่นคือชื่อที่ใช้เรียกกันในชีวิตประจำวัน แตกต่างจากชื่อจริงที่ใช้ในเอกสารราชการ การศึกษา หรือธุรกรรมต่างๆ สำหรับคนไทยส่วนใหญ่ เมื่อพบกันครั้งแรกมักแนะนำตัวด้วยชื่อเล่นมากกว่าชื่อจริง เช่น * “เรียกผมว่าโอมก็ได้”

* “ชื่อเล่นชื่อพลอยค่ะ”

* “ทุกคนเรียกฉันว่าเฟิร์น” ในหลายครอบครัว เด็กจะได้ชื่อเล่นตั้งแต่แรกเกิด และบางครั้งก็ได้รับก่อนชื่อจริงเสียอีก

ทำไมคนไทยต้องมีชื่อเล่น?

1. เป็นธรรมเนียมที่สืบทอดกันมายาวนาน

ในอดีต ชื่อจริงของคนไทยมักสั้น และเรียบง่าย แต่เมื่อเวลาผ่านไป ชื่อจริงเริ่มมีความยาว และมีความหมายที่เป็นมงคลมากขึ้น หลายครอบครัวจึงนิยมตั้งชื่อเล่นไว้ใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อให้เรียกง่าย และจดจำสะดวก ปัจจุบันแม้ชื่อจริงจะมีความไพเราะ และมีความหมายดี แต่ชื่อเล่นก็ยังคงเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมไทย

2. ช่วยให้การสื่อสารเป็นกันเอง

การเรียกชื่อเล่นทำให้บรรยากาศการสนทนาดูอบอุ่น และเป็นมิตร ในโรงเรียน มหาวิทยาลัย หรือที่ทำงาน คนไทยมักเรียกกันด้วยชื่อเล่น แม้แต่หัวหน้า และลูกน้องก็อาจใช้ชื่อเล่นในการสื่อสารกัน สำหรับชาวต่างชาติ เรื่องนี้ค่อนข้างแปลก เพราะในหลายประเทศ การเรียกชื่อจริง หรือใช้นามสกุลยังเป็นเรื่องปกติในสถานที่ทำงาน

ชื่อเล่นไทยมีที่มาหลากหลาย

สิ่งที่ทำให้ชาวต่างชาติงงมากที่สุดคือ ที่มาของชื่อเล่นคนไทย ซึ่งมักไม่ได้เกี่ยวข้องกับชื่อจริงเลย

ตั้งตามสิ่งของ

เช่น * แบงก์

* บอล

* ฟิล์ม

* ปากกา

* โบว์ ชาวต่างชาติอาจสงสัยว่าทำไมคนถึงชื่อ “Bank” ทั้งที่คำนี้แปลว่า “ธนาคาร”

ตั้งตามอาหาร

เช่น * ข้าว

* เค้ก

* นม

* โกโก้

* ชาเย็น สำหรับคนไทย ฟังดูน่ารัก แต่สำหรับเจ้าของภาษาอังกฤษ การบอกว่า “My name is Cake.” อาจทำให้อีกฝ่ายคิดว่าเป็นเรื่องตลก

ตั้งตามผลไม้

เช่น * แอปเปิ้ล

* เชอร์รี่

* ส้ม

* มะนาว

* แตงโม หลายคนในต่างประเทศแปลกใจ เพราะผลไม้แทบไม่ถูกนำมาใช้เป็นชื่อเล่นของคน

ตั้งตามสี

เช่น * ฟ้า

* เขียว

* ดำ

* ขาว

ตั้งตามสัตว์

เช่น * หมี

* เสือ

* แมว

* นก ชื่อเหล่านี้พบได้จริงในสังคมไทย และคนไทยมักไม่รู้สึกแปลกเมื่อได้ยิน

ทำไมชื่อเล่นไทยจึงเป็นภาษาอังกฤษ?

ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา พ่อแม่ชาวไทยนิยมตั้งชื่อเล่นเป็นภาษาอังกฤษมากขึ้น เช่น * Ice

* Mind

* Dream

* First

* Cream

เหตุผลส่วนหนึ่งมาจากอิทธิพลของสื่อ วัฒนธรรมตะวันตก และความเชื่อว่าชื่อภาษาอังกฤษดูทันสมัย ออกเสียงง่าย และใช้ได้เมื่อต้องสื่อสารกับชาวต่างชาติ อย่างไรก็ตาม บางชื่ออาจทำให้เจ้าของภาษาอังกฤษรู้สึกแปลก เพราะเป็นคำที่ไม่ค่อยใช้เป็นชื่อคน เช่น “โบนัส” หรือ “แบงก์”

ชื่อเล่นบางชื่อมีความหมายไม่เหมือนที่คิด

อีกเรื่องที่ทำให้ชาวต่างชาติสับสนคือ คนไทยมักเลือกคำภาษาอังกฤษมาเป็นชื่อเล่นโดยไม่ได้คำนึงว่าคำนั้นนิยมใช้เป็นชื่อบุคคลหรือไม่

ตัวอย่างเช่น

* โบนัส (Bonus)

* กูเกิล (Google)

* ฟอร์จูน (Fortune)

* เบียร์ (Beer)

* บิ๊ก (Big) สำหรับคนไทย ชื่อเหล่านี้ฟังดูทันสมัย และจำง่าย แต่สำหรับเจ้าของภาษาอาจรู้สึกว่าเป็นคำทั่วไปมากกว่าชื่อคน

ชาวต่างชาติเรียกชื่อเล่นคนไทยได้ไหม?

คำตอบคือ “ได้” และคนไทยส่วนใหญ่ก็ยินดีให้เรียกชื่อเล่นมากกว่าชื่อจริง เนื่องจากชื่อจริงของคนไทยบางชื่อค่อนข้างยาว และออกเสียงยากสำหรับผู้ที่ไม่ได้พูดภาษาไทย เช่น * ศิริพร

* ณัฐวุฒิ

* พงศ์พิพัฒน์ การใช้ชื่อเล่นจึงช่วยให้การสื่อสารง่ายขึ้น

ระบบชื่อของคนไทยแตกต่างจากหลายประเทศ

ในหลายประเทศ ผู้คนมักมีเพียงชื่อจริง และนามสกุล และใช้ชื่อจริงในชีวิตประจำวัน ในขณะที่ประเทศไทยมีวัฒนธรรมการใช้ชื่อเล่นอย่างแพร่หลายจนบางคนถูกเรียกด้วยชื่อเล่นตลอดชีวิต มีกรณีที่เพื่อนร่วมงานรู้จักกันมาหลายปี แต่ไม่เคยทราบชื่อจริงของกันและกันเลย สำหรับชาวต่างชาติ เรื่องนี้ถือเป็นเอกลักษณ์ที่สะท้อนความเป็นกันเองของสังคมไทย

ชื่อเล่นสะท้อนวัฒนธรรมไทยอย่างไร?

ชื่อเล่นของคนไทยไม่ได้เป็นเพียงคำเรียก แต่ยังสะท้อนลักษณะหลายอย่างของสังคมไทย เช่น * ความเป็นกันเองในการสื่อสาร

* ความคิดสร้างสรรค์ในการตั้งชื่อ

* การให้ความสำคัญกับความใกล้ชิดระหว่างผู้คน

* อิทธิพลของวัฒนธรรม และกระแสนิยมในแต่ละยุค ในแต่ละช่วงเวลา ชื่อเล่นยอดนิยมก็เปลี่ยนไปตามสังคม เช่น ยุคหนึ่งนิยมชื่อผลไม้ ยุคหนึ่งนิยมคำภาษาอังกฤษ และอีกยุคหนึ่งอาจได้รับอิทธิพลจากตัวละครในภาพยนตร์ หรือศิลปินที่กำลังเป็นที่รู้จัก สรุป สำหรับคนไทย ชื่อเล่นเป็นเรื่องธรรมดาที่ใช้มาตั้งแต่วัยเด็ก และกลายเป็นส่วนหนึ่งของตัวตน แต่สำหรับชาวต่างชาติ ระบบการมีทั้งชื่อจริง และชื่อเล่นรวมถึงการตั้งชื่อจากคำทั่วไปอย่าง แบงก์, ไอซ์, แอปเปิ้ล, เบียร์ หรือเค้กอาจเป็นเรื่องที่ทั้งน่าประหลาด และน่าสนใจ อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างนี้สะท้อนให้เห็นว่าภาษา และวัฒนธรรมมีความเชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง สิ่งที่ดูแปลกในสายตาของคนหนึ่งอาจเป็นเรื่องปกติในอีกวัฒนธรรมหนึ่ง การเรียนรู้เรื่องชื่อเล่นของคนไทยจึงไม่เพียงช่วยให้ชาวต่างชาติเข้าใจการสื่อสารมากขึ้น แต่ยังเปิดมุมมองเกี่ยวกับความหลากหลายทางภาษา และวิถีชีวิตของผู้คนอีกด้วย