ภาษามีผลกับอารมณ์ไหม?

Credit: Canva.com 

คำพูดเปลี่ยนความรู้สึกเราได้จริงหรือ เคยไหมพูดบางคำแล้วรู้สึกดีขึ้น หรือได้ยินบางประโยคแล้วใจหาย ทั้งที่เหตุการณ์ยังไม่เปลี่ยนอะไรเลย คำถามคือ ภาษาเป็นแค่เครื่องมือสื่อสาร หรือมันมีพลังมากกว่านั้น? คำตอบจากงานวิจัยจำนวนมากคือ

ภาษาไม่ได้แค่บอกอารมณ์

แต่มัน “หล่อหลอม” อารมณ์ของเราด้วย ⸻ ภาษาไม่ใช่แค่สะท้อนอารมณ์ แต่ช่วยสร้างอารมณ์ ในทางภาษาศาสตร์ และจิตวิทยา มีแนวคิดสำคัญที่เรียกว่า Linguistic relativity แนวคิดนี้เสนอว่า ภาษาที่เราใช้ มีอิทธิพลต่อวิธีที่เราคิด และรู้สึกต่อโลก เมื่อเราเลือกใช้คำหนึ่ง เราไม่ได้แค่บรรยายสิ่งที่เกิดขึ้น แต่กำลัง “ตีความ” เหตุการณ์นั้นไปพร้อมกัน ⸻

1. คำที่ใช้ เปลี่ยนอารมณ์ที่รู้สึก

ลองเปรียบเทียบประโยคเหล่านี้

• “ฉันทำพลาด”

• “ฉันกำลังเรียนรู้” เหตุการณ์เดียวกัน แต่ความรู้สึกต่างกัน คำที่เราเลือกกำหนดกรอบอารมณ์ว่าจะมองตัวเองในแง่

• โทษตัวเอง

หรือ

• ให้อภัยตัวเอง ⸻

2. ภาษาให้ ‘ชื่อ’ กับอารมณ์ ทำให้เรารับมือได้ดีขึ้น

นักจิตวิทยาพบว่า การตั้งชื่ออารมณ์ช่วยให้สมองจัดการความรู้สึกได้ดีขึ้น

เช่น การแยกว่า

• เศร้า

• ผิดหวัง

• เหนื่อยใจ ดีกว่ารวมทุกอย่างเป็น “รู้สึกแย่” ภาษาจึงไม่ใช่แค่สื่ออารมณ์ แต่เป็นเครื่องมือจัดระเบียบอารมณ์ ⸻

3. บางภาษาอธิบายอารมณ์ได้ละเอียดกว่าภาษาอื่น

บางภาษามีคำเฉพาะสำหรับอารมณ์บางแบบที่ภาษาอื่นไม่มีคำตรงตัว เมื่อภาษามีคำ ผู้พูดจะ

• สังเกตอารมณ์นั้นได้ชัดขึ้น

• ยอมรับว่าความรู้สึกนี้ “มีอยู่จริง” ⸻

4. ภาษาที่ใช้กับตัวเองสำคัญพอๆกับภาษาที่ใช้กับคนอื่น

สิ่งที่เราพูดกับตัวเองในใจคือรูปแบบหนึ่งของภาษา เช่น

• “ฉันไม่เก่งเลย”

• “ฉันยังไม่เก่ง แต่กำลังพัฒนา” ประโยคหลังไม่ได้โกหกตัวเอง แต่ช่วยลดแรงกดดัน และส่งผลต่ออารมณ์ในระยะยาว ⸻

5. ภาษาเดียวกัน แต่โทนต่าง อารมณ์ก็ต่าง

ประโยค “มานี่หน่อย” พูดด้วยน้ำเสียง

• อ่อนโยน

• หงุดหงิด

• เย็นชา แม้คำเหมือนเดิม อารมณ์ที่ผู้ฟังกลับเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง นี่คือสิ่งที่นักภาษาศาสตร์เรียกว่า Prosody หรือบทบาทของน้ำเสียง และจังหวะในภาษา ⸻

6. ภาษาในสังคม ส่งผลต่ออารมณ์ส่วนรวม

ถ้าสังคมใช้ภาษา

• ดุดัน

• เหยียด

• ดูถูก อารมณ์ของคนในสังคมก็มีแนวโน้มตึงเครียด ในทางกลับกัน

ภาษาที่

• รับฟัง

• เห็นอกเห็นใจ

• เปิดพื้นที่ให้ความรู้สึก ช่วยสร้างบรรยากาศทางอารมณ์ที่ปลอดภัยกว่า ⸻ สรุป: ภาษามีผลกับอารมณ์ไหม มีผล — ทั้งในระดับบุคคล และสังคม

ภาษาไม่เพียงสะท้อนอารมณ์ แต่ช่วยกำหนดอารมณ์

คำที่เลือกใช้ เปลี่ยนวิธีที่เรารู้สึกต่อเหตุการณ์เดียวกัน เราอาจควบคุมทุกอย่างในชีวิตไม่ได้ แต่เราควบคุมภาษาที่ใช้เล่าเรื่องชีวิตของตัวเองได้ และบางครั้งการเปลี่ยนคำก็เปลี่ยนความรู้สึกได้มากกว่าที่คิด